زیر اندازهای سنتی ایران، بخش دوم: زیلو

-

      |    

-

      |    

-

       |    

1395\04\26

       |    

از گروه : صنایع دستی

 

مهم ترین زیراندازهای سنتی ایران شامل حصیر زیرانداز ، نمد زیرانداز ، پلاس ،گلیم ، گبه ، زیلو ، قالی و جاجیم هستند. در سری مقالات "زیر اندازهای سنتی ایران" به طور خلاصه به معرفی هر یک از این هنرها میپردازیم.  این مقاله به معرفی زیلو اختصاص دارد.

زیر اندازهای سنتی ایران، بخش دوم: زیلو

 

پیشینه ی بافت زیلو را بین 500 تا 700 سال برآورد کرده اند و خاستگاه آن به یقین مناطق کویری ایران بوده است چرا که این زیرانداز ساده و زیبا ، با آب و هوا و اقلیم مناطق کویری همچون یزد و کاشان تناسب بیشتری دارد و برای پوشش کف مراکز کذهبی و منازل کویری ، بسیار مطلوب است .

زیلو ، تنها زیراندازی است که هم تار و هم پودش از نخ پنبه ای انتخاب می شود و اگر چه نقوش آن همچون گلیم ، هندسی و البته تماماً ذهنی است ولی شیوه و نوع بافت و ابزار و وسایل کار آن با گلیم تفاوت دارد . از قدیمی ترین زیلوهای موجود در کشورمان باید به « زیلو » بافته شده در تفت استان یزد و زیلوی بافته شده و موجود در میبد یزد اشاره داشت که به حدود 500 سال پیش مربوط می شود اما زیلوهای متعدد موجود در مراکز مذهبی استان یزد و شهر کاشان ، ارتباط بافت زیلو با « سنت وقف » را محرز می سازد و مؤید آن است که برای پوشش مساجد ، حسینیه ها ، خانقاه ها ، امامزاده ها و دیگر اماکن مذهبی ، فرد خیری ، به اندازه ی مساحت و سطح کف مکان مورد نظر ، زیلو سفارش می داده و پس از اتمام بافت که همراه با نام واقف بوده و هست را به مکان مذهبی مربوط ، انتقال داده و کف را با آن پوشش می دادند .

مواد اولیه ی مصرفی در تولید زیلو ، فقط نخ پنبه ای است که البته از نخ پنبه ای رنگ شده برای پود و از نخ پنبه ای رنگ نشده برای تار استفاده می کنند . تعداد رنگ های موجود در زیلو از دو رنگ تجاوز نمی کند و اصولاً باید گفت که محدود بودن رنگ ها یکی از ویژگی های زیلو است .

زیلوهای ویژه مکان های مذهبی با رنگ بندی سفید و سرمه ای ، سفید و آبی لاجوردی ، سفید و آبی آسمانی و زیلوهای دیگر مکان ها من جمله منازل با رنگ بندی های دیگر هم چون سفید و سبز ، سفید و قهوه ای و من جمله نارنجی و آبی آسمانی مشخص می شود که البته در این صورت نخ پنبه ای مصرفی در تار را نیز رنگ می کنند .(تصویر 1 تا 3)

 

 

زیلو

 

تصویر 1- زیلو سفید و آبی لاجوردی

 

زیلو

 

تصویر 2- زیلو سفید و قهوه ای 

 

زیلو

 

تصویر 3- زیلو نارنجی

 

مهمترین وسیله ی بافت زیلو ، « دار » است که اگر چه در ظاهر بی شباهت به دار عمودی قالی بافی نیست اما با آن تفاوت هایی هم دارد .( تصویر 4)  دیگر وسیله ی کار که برای کوبیدن پود به کار می رود را « پنجه » می نامند .( تصویر 5) پنجه به شانه ای شبیه به برخی از شانه های متداول در گلیم بافی گفته می شود که توسط پنجه زن – یعنی همکار استاد زیلوباف – برای کوبیدن نخ های عبور داده شده ی پود از لا به لای نخ های تار مورد استفاده قرار می گیرد .

 

زیلو

 

تصویر 4- دار زیلو بافی

 

 زیلو

  

تصویر 5- پنجه

در زیلو دو نوع نقش وجود دارد : « نقش حاشیه » و « نقش کار » ( نقش زمینه ) که طبعاً هر چه نقشه پیچیده تر و پرنقش تر باشد بر ارزش زیلو می افزاید . چرا که بافت آن صرفاً از عهده ی استادکاران هنرمند و با سابقه بر می آید .

 

زبلو

 

تصویر 6- نمونه آثار زیلو

 

زیلو

  

تصویر 7- نمونه آثار زیلو

 

امیدوارم تا حدودی با این هنر اصیل ایرانی آشنا شده باشید.

 

منابع: یاوری، حسین، شناخت صنایع دستی ایران، تهران، مهکامه، 1393

قیمت مناسب

با بهترین قیمت و بی واسطه از تولیدکننده بخرید

عاشقش میشوید

محصولات دست ساز دوست داشتنی و خاص ، پر از انرژی مثبت

کلکسیون متنوع

انتخاب از میان 2000 محصول از 100 برند مختلف

یک کادوی عالی

صنایع دستی و دستآفریده میتونه بهترین کادو باشه

درباره کافه کادو

کراوات و پاپیون

تی شرت

کفش

ماگ

انگشتر

گوشواره

گردنبند

کیف دوشی

کیف پول

کیف دستی


کوسن

رومیزی

آباژور

ظروف

تابلو و دیوارکوب

ساعت

عروسک

استیکر

تزیینی

دسته گل