کافه کادو

چاپ‌هاي سنتي ايران- چاپ باتيک

-

      |    

-

      |    

-

       |    

1395\09\30

  

چاپ سنتي شامل کليه‌ي پارچه‌هايي است که به وسيله قلم مو، مُهر و نظاير آن رنگ‌آميزي شده  و نقش مي‌پذيرد. چاپ قلمکار و چاپ کلاقه‌اي (نوعي چاپ باتيک) چاپ هاي سنتي مرتبط با نساجي ايران را تشکيل مي‌دهد. اين مقاله به معرفي چاپ باتيک مي پردازد.

چاپ‌هاي سنتي ايران- چاپ باتيک

باتيک

کلاقه‌اي هنري است که طي آن منسوجات را بدون وسايل چابگري طرح و نقش به صورت انبوه با روش هاي خاصي رنگ آميزي و نقش اندازي مي‌کنند. در اين هنر، قسمتهايي از پارچه را با ماده‌اي مقاوم که مانع از نفوذ رنگ به پارچه مي‌شود، مي‌پوشانند تا با روشي خاصي، نقوش دلخواه را بروي پارچه ايجاد کنند. ريشه‌ي چاپ کلاقه‌اي به «چاپ باتيک»Batik-printبر مي‌گردد که واژه‌اي جاوه‌اي است.«باتيک» به معناي «چاپ مقاوم» است و حدود 2000 سال پيش مردم قبايل جاوه کشف کردند که عصاره‌ي بعضي درختان از نفوذ رنگ به داخل پارچه جلوگيري مي کند و بدين ترتيب ابتدا يک روش مقاوم ابتدايي به وجود آمد و سپس تبديل به روش نقاشي و چاپ باتيک شد.

مواد اوليه‌‌ي مصرفي در اين نوع چاپ مشتمل است بر: پارچه‌ي ابرشيم طبيعي، ماده‌ي مقاوم (واکس) و رنگ. براي تهيه‌ي واکس، مواد مختلف همچون پيه، پارافين، موم و کُلُفن را با نسبت‌هاي معين باهم ترکيب مي کنند. چاپ باتيک مي‌تواند به صورت نقاشي که به «نقاشي باتيک» مشهور است هم انجام شود ولي در روش مهرگذاري (مُهر زني) مراحل زير طي مي‌شود:

1-ابتدا واکس يا ماده‌ي مقاوم را که حاوي موم، سقز و پارافين است، به صورت مذاب آماده مي‌کنيم.

2-مُهر را در داخل مايع مذاب مي گذاريم تا کمي گرم شود.

3-پارچه‌ي مورد نظر را که قبلاً سفيد گري و صمغ‌گيري شده است، بر روي پتو يا اسفنج پهن کرده، چروک آن را گرفته، صاف روي ميز قرار مي‌دهيم.

4-با مداد کم رنگ حدود نقش‌ها را بر روي پارچه مشخص مي‌کنيم.

5-سپس با يک دست گوشه‌ي پارچه را گرفته، مُهر را بروي پارچه مي‌گذاريم تا نقش مُهر بر روي پارچه برگردان شود.

بايد دقت داشت که در اين حالت پارچه حرکت نکند و به پتو نچسبد. براي اين منظور قسمتي از پارچه را که با دست گرفته‌ايم کمي بالا مي‌بريم تا موم از پتو جدا شود.

6-حالا اگر پارچه را در حمام رنگ داخل کنيم قسمتهاي مُهر خورده، رنگ را جذب نخواهد کرد.

7-در مرحله‌ي نهايي، ابتدا کار را پارافين‌گيري کرده، سپس در بنزين قرار مي‌دهيم تا اثر ماده‌ي مقاوم و چربي از روي پارچه محو شود.

از مراکز مهم چاپ کلاقه‌اي بايد از تبريز، اسکو- در استان آذربايجان شرقي- و تهران ذکر نام کرد. ضمن آن از مراکز مهم چاپ باتيک در دنيا بايد از اندونزي، مالزي، تايلند، چين، هند، پاکستان و سري لانکا نام برد.

باتيک

 

 باتيک

آثار طراحي شده به روش باتيک

 

 

 

صنایع دستی

خلاقانه

اخبار و رویدادها


درباره کافه کادو